Monument voor Asverstrooiing

Hoe een milieuprobleem tot een kunstwerk leidde.

In 2025 is de Parochie Sint Jan – Goede Herder op zoek gegaan naar een mogelijkheid om as uit te strooien op het Sintjanskerkhof. Dat moest niet zomaar een uitstrooiveldje worden, maar er werd gedacht aan een asverstrooiingsmonument met als thema “hoop”.

Hiervoor werd aan de Larense beeldhouwer Jan Willem Oldeneel gevraagd of hij dat kon verwezenlijken.

Hij vertelt er zelf over.
“Voor die opdracht had ik wel belangstelling. Een asverstrooiingsmonument, daar had ik nog nooit van gehoord. Op het Sint Janskerkhof begint een tekort te ontstaan aan plaats voor de as-urnen in de urnenmuren.

Vanwege de schadelijke stoffen in de menselijke resten, is het willekeurig  in de natuur uitstrooien van de as ongewenst. Een oplossing voor het uitstrooien van as kan zijn dat geconcentreerd op een plek te doen.
De Steenhouwerij Vreeker heeft daartoe het concept van een asverstrooiingsmonument ontwikkeld: een betonnen put van ongeveer een meter diep en twee meter doorsnede met daarop een metalen rooster waar grote stenen bijeengehouden worden door een band van cortenstaal. In het midden van het ronde rooster staat een bronzen monument op een vierkante taps toelopende stenen sokkel. De as wordt uitgestrooid over de stenen en de regen doet de rest.
Een projectplan met perspectieftekening was reeds beschikbaar.

Het thema “hoop”, wat kan je daarmee?
Een veelgebruikt symbool voor hoop is het scheepsanker, zou daarmee niet de verwarring met een eerbetoon aan zeevarenden ontstaan? In de Romeinse mythologie wordt hoop verbeeld door de godin Spes, afgebeeld als een dame in een lang gewaad met diverse attributen. Ook niet zo geschikt voor een RK-begraafplaats.
De paus had 2025 uitgeroepen tot heilig jaar met als thema “hoop”. Het bijbehorende logo was een mens met gebogen armen schuin boven zijn hoofd. Met dat idee kon ik wel wat.

Op basis van een goedgekeurde eerste ideeschets maakte ik een 1 op 1  kartonnen model om de plaats op het kerkhof en de afmetingen te kunnen bepalen.
Een plek tussen de urnenmuren zou wel erg krap zijn, voor een plek midden op het kerkhof zouden de vuilnisbakken en het watertappunt dienen te worden verplaatst. De laatste optie werd als beste alternatief gezien, en sokkel met beeld graag iets kleiner.
Voor een betere visualisatie heb ik een 1 op 10 model van het geheel gemaakt, met o.a. echte kiezels en een beeld hoop in was uitgevoerd.
Nadat ik het wasmodelletje nog iets meer had geabstraheerd (onzijdig, leeftijdloos) kreeg ik de opdracht tot vervaardiging van het bronzen beeld, met als deadline zondag 2 november 2025.        

Ondertussen was het al zomer en zou zowel de steenhouwer als de bronsgieterij een paar weken dicht zijn vanwege de vakantie. Het materiaal (blok van plm 120 x 50 x 50, 600 kg) voor de hardstenen sokkel werd in België besteld en bij de bronsgieterij werd tijd gereserveerd voor deze speciale spoedklus.

Voor het bronzen beeld laste ik eerst een stalen constructie, als basis voor een piepschuim basis, waarop met was geboetseerd zou gaan worden. Na de zomer werd het wasmodel aan de commissie getoond, een enkele aanpassing was nog nodig en gieten maar.
Alvorens in brons te gieten werden rubberen mallen om de onderdelen van het wasmodel gemaakt, met behulp van deze rubberen mallen wordt een hol wasmodel gegoten dat nog geretoucheerd kan worden. Om dit holle wasmodel wordt een mal van gips met gravel gemaakt.
Dit geheel wordt in de oven gebakken en ondertussen smelt de was eruit. Dit heet “de verloren wasmethode”.

In deze holle vorm wordt dan het brons gegoten. Vervolgens de gietkanalen en –huid verwijderen, onderdelen aan elkaar lassen, geheime -diefstal bestendige- montage constructie aanbrengen en patineren.
Op het laatste moment werd het nog spannend. Op het kerkhof werd de betonnen put met rooster geplaatst. Het bronzen beeld was klaar, maar de steen uit België kwam maar niet.
Op het allerlaatste moment lukte het nog de steen te ontvangen, te bewerken, te transporteren, op het kerkhof te plaatsen én het bronzen beeld te plaatsen.
De zijdes van de vierkante sokkel volgen de richting van de paden en het beeld is naar de kapel georiënteerd.
Onder grote belangstelling werd het beeld op de dag van Allerheiligen door pastoor Van der Peet onthuld en gezegend.”

Foto’s van de onthulling kunt u hier bekijken